koko

koko

Thursday, August 9, 2012

သီရိဓမၼာေသာက မင္းႀကီး (Asoka)

အေသာကမင္းႀကီးအား မည္သည့္ခုႏွစ္တြင ္ေမြးဖြားခဲ့သည္ ဟူေသာ သမိုင္း အေထာက္အထားမွာ ယခုထိ အတိအက် မသိရေသးေပ။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန္႔ကျဖစ္မည္ ဟူေသာ ခန္႔မွန္းခ်က္ မ်ားသာရွိသည္။ အေသာက သည္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ၏ သမိုင္းတြင္ ပထမဆုံးေသာ အင္ပါယာကို တည္ေထာက္ႏိုင္ခဲ့သည့္ စႏၵဂုတၱေမာရိယ၏ ေျမးေတာ္ျဖစ္သည္။ ဘိုးေတာ္၏ အင္ပါယာတြင္ မပါ၀င္ပဲ က်န္ရွိေသာအိႏၵိယ ႏိုင္ငံ အေ႔ရွပိုင္းႏွင့္ ေတာင္ပိုင္းအား ဆက္လက္သိမ္းပိုက္ရန္ အေသာကသည္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။

တိုင္းႏိုင္ငံ ငယ္ေလးမ်ားအား တုိက္ခိုက္ေအာင္ပြဲ ခံလာၿပီးေနာက္ နန္းသက္ ရွစ္ႏွစ္ေျမာက္တြင္ အိႏၵိယ အေ႔ရွဘက္ကမ္းရွိ ကလိဂၤတိုင္း (ယခု အိုရစ္ဆာ ျပည္နယ္တြင္ရွိသည္) သို႔ ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ေလသည္။ ကလိဂၤတိုင္းသားမ်ားက ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ႏွင့္ ျပန္လည္ခုခံ ခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူေပါင္းမ်ားစြာ ေသေၾကပ်က္စီး ၾကရေလသည္။ သို႔ေသာ္ကလိဂၤ တုိင္းသည္လည္း ေနာက္ဆုံးတြင္ အေသာကလက္သုိ႔ က်ေရာက္သြားခဲ့သည္။

အိႏိၵယႏိုင္ငံႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တုုိ႔၏ စံျပဳထုုိက္ေသာ မင္းတပါးျဖစ္သည္။ အေသာက မင္းႀကီးသည္ ခရစ္မေတာ္  မေပၚမွွီ ၂၆၈ ခုႏွစ္တြင္ အိႏၵိယထီးနန္းကို ဆက္ခံခဲ့သည့္ ဧကရာဇ္ မင္းတစ္ပါးျဖစ္သည္။ သမိုင္းမွတ္တမ္း၀င္ ဘုရင္မ်ားအနက္ ေအာင္ပြဲရၿပီးေနာက္ စစ္ကိုစြန္႔ပယ္ခဲ့ေသာ တစ္ဦးတည္းေသာ စစ္ဘုရင္ ျဖစ္သည္ဟု စာေရးဆရာႀကီး အိပ္-ဂ်ီ၀ဲလ္ ကဆိုထားသည္။

စစ္ကို စြန္႔ပယ္ခဲ့ေသာ အေသာကမင္းသည္ ဗုဒၶဘာသာ ကို သက္၀င္ယုံၾကည္ခဲ့သည္။ လူအမ်ား သက္၀င္ ယုံၾကည္လာေစရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး လည္းျဖစ္သည္။ အေသာကမင္းႀကီး၏ ဘ၀ႏွင့္ခံယူခ်က္မ်ားအား သူပိုင္ေသာ နယ္ေျမ အတြင္းတြင္ ေရးထိုးထားေသာ ေက်ာက္စာမ်ား တြင္ေတြ႔ရွိႏိုင္သည္။
ထိုေက်ာက္စာ မ်ားအနက္မွ အခ်ိဳ႕အား အိႏၵိယႏိုင္ငံ အႏွံ႔အျပားတြင္ ယေန႔တိုင္ေတြ႔ရွိ ႏိုင္ေသးသည္။ ဤေက်ာက္စာမ်ား၏ ပထ၀ီ အေနအထားအရ အေသာကမင္းႀကီး ၏ နယ္ပယ္ အက်ယ္အ၀န္းကို ေႏွာင္းလူမ်ား ခန္႔မွန္းခြင့္ ရခဲ့ၾကသည္။

အေသာကမင္းႀကီးသည္ ဗုဒၶ ၏ဓမၼကို မိမိ၏ ဘာသာေရး ဒႆနအျဖစ္ လက္ခံခဲ့ၿပီးေနာက္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအား မွန္ကန္သစၥာရွိမႈ၊ သနားၾကင္နာမႈ၊ အၾကမ္းမဖက္မႈ စသည့္တရား မ်ားျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ တင္းက်ပ္လြန္းေသာ ဥပေဒမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးျခင္း၊ တိရစၧာန္ ေဘးမဲ့ေဂဟာမ်ား ေဆာက္လုပ္ေပးျခင္း၊ လမ္းမ်ားေဖါက္ေပးျခင္း၊ ဆည္ေျမာင္းတာတမံ မ်ားေဆာက္လုပ္ေပးျခင္း စသည္တို႔ကို တိုင္းသူျပည္သား မ်ားအတြက္ ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သည္။

 ႏုိင္ငံအႏွ႔ံအျပားတြင္ ေရတြင္း၊ ေရကန္ မ်ားလည္း တူးေဖၚလွဴဒါန္းခဲ့သည္။ အထူးျခားဆုံးမွာ တစ္ျခားဘာသာ မ်ားအားလည္း လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ခြင့္ ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံျခားသို႔ ဗုဒၶဘာသာ သနာျပဳမ်ားလည္း ေစလႊတ္ခဲ့ၿပီး သီဟိုဠ္ကြ်န္းတြင္ ဗုဒၶသာသနာ အထူးပင္ စည္ပင္ဖြံ႔ၿဖိဳးခဲ့သည္။
ဘီစီ ၂၂၆ တြင္ အေသာကမင္းႀကီး ကြန္လြန္ခဲ့သည္ဟု အခ်ိဳ႕သမိုင္းမွတ္တမ္းမ်ားတြင္ ေဖၚျပၾကသည္။

စာေရးဆရာႀကီး အိပ္-ဂ်ီ၀ဲလ္က သူေရးသားေသာ (Outline of History) ဆိုေသာ စာအုပ္ထဲတြင္ အေသာက မင္းႀကီးအား ဤကဲ့သို႔ ခ်ီဴးက်ဴးေျပာဆိုထားပါသည္။

မဂဓတုိင္း၊ ပါဋလိပုတ္ျပည္တြင္ ေမာရိယ မင္းဆက္ျဖစ္သည့္ အာေသာကမင္းသည္ ေဒ၀ါနံပီယတိႆဘြဲ႔ အမည္ျဖင့္ ကမာၻေပၚတြင္ အထင္ရွားဆုံးမင္း ျဖစ္လာခဲ့သည္။ သာသနာေတာ္သန္႔ရွင္း တည္တံ့ပြားမ်ားေစရန္ ရွင္မဟာေမာဂၢလိ ပုတၱတိႆ မေထရ္အား သံဃာနာယကအျဖစ္ တင္ေျမွာက္ကာ ဆြမ္း၊ သကၤန္း၊ ေက်ာင္း၊ ေဆး ပစၥည္းေလးပါး ဒါယိကာအျဖစ္ ခံယူ၍ တတိယ သဂၤါယနာတင္ပြဲကုိ က်င္းပခဲ့ေလသည္။

သာသနာႏွစ္ (၂၃၅) ႏွစ္ ၾကာၿပီးေနာက္ ပါဋလိပုတ္ျပည္တြင္ မိစၦာအယူရွိေသာ ရဟန္းအတု (၆၀၀၀၀) ေက်ာ္အထိ သာသနာ အတြင္း အေယာင္ ေဆာင္ၿပီး ၀င္ေရာက္ လာၾကသည္ကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး တင္ခဲ့ ရသည္။

အရွင္တိႆမေထရ္ႀကီး ဦးေဆာင္ေသာရဟႏၲာ (၁၀၀၀) ပါေသာ သံဃာထု သီရိဓမၼာေသာကမင္း၏ မင္းထု ႏွင့္ သာသနာ၀င္မ်ား ျပည္သူလူထု စေသာ ထု (၃) ထု ပူးေပါင္းၿပီး ႏႈတ္ထက္အကၡရာ သဂၤါယနာ တင္ခဲ့ရာ အခ်ိန္ (၉) လ ၾကာျမင့္ခဲ့သည္။

အေယာင္ေဆာင္ ၀င္လာေသာ ရဟန္းအတုမ်ားအား စိစစ္ၿပီး လူ၀တ္လဲေစျခင္း သာသနာေတာ္ မွ ႏွင္ထုတ္ခဲ့ျခင္း တို႔ျဖင့္ သာသနာေတာ္ ညိႇဳးႏြမ္း ေနမႈကို ျပန္လည္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ၾကေပသည္။
ဗုဒၶျမတ္စြာ ေဟာၾကားေ တာ္မူခဲ့ေသာ ဓမၼတရားေတာ္ မ်ားကို (ဓမၼေစတီ)စုေပါင္း ရြတ္ဆုိသည့္ သဂါၤယနာတင္ပြဲကုိ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

သီရိဓမၼာေသာကမင္းသည္ သဂၤါယနာ တင္ၿပီးေနာက္ ကုိးတုိင္း ဌာနသုိ႔ သာသနာျပဳ အဖြဲ႕မ်ားေစလႊတ္ၿပီး အႀကီးမားဆံုးေသာ သာသနာျပဳ လုပ္ငန္းကို ကမၻာအႏံွ႕ ျပဳလုပ္ခဲ့ရာ ကမၻာ့အင္ပါယာ တစ္ခုလံုး၏ (၅) ပံု (၄) ပံုသည္ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ လႊမ္းမိုးခဲ့ရသည္။

သိဒၶတၳကုုမာရ သုုိ႔မဟုုတ္ ျမတ္ဗုဒၶ *"۩"*
ဗုဒၶျမတ္စြယ္ေတာ္၏ သိပၺံေတြ႔ရွိခ်က္ *"۩"*






သီရိဓမၼာေသာကမင္း တည္ခဲ့ေသာ ေက်ာင္းေတာ္မ်ား *"۩"*
သီရိဓမၼာေသာကမင္း အင္ပုုိင္ယာ  *"۩"*


ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တုုိင္းရင္းသား ညီအကုုိမ်ားအား စုုစည္းတင္ျပလုုိက္ရပါသည္။


ခ်စ္ေသာ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးအား အစဥ္သျဖင့္ ေလးစားလွ်က္  

"۩"