koko

koko

Sunday, September 16, 2012

ဥရုျမစ္၀ွမ္းႏွင့္ သွ်မ္းမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ား

ေနာင္ပူေအာင္ကင္းေစတီ
   ဥရုျမစ္၀ွမ္းႏွင့္ သွ်မ္းမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ား
ဥရုုျမစ္၀ွမ္း တေလွ်ာက္ရွိ ၿမိဳ႕ရြာသည္ သွ်မ္းနီတုုိ႔ တည္ခဲ့ေသာ ၿမိဳ႕ရြာမ်ားသာျဖစ္သည္။ ဖားကန္႔၊ ကားမုုိင္း၊ လုုံးခင္၊ စိမ့္မႈ၊ ေဟြခါ၊ လုုံးတုုံ၊ တာမခံ၊ ေဟာင္ပါး ၊ ဆယ္စင္း၊ နန္ေတာ၊ ေနာင္ပူေအာင္ စသည္ တုုိ႔သည္ သွ်မ္းနာမည္မ်ားျဖစ္ၿပီး ယေန႔တုုိင္ သွ်မ္းနီလူမ်ဳိးမ်ား ေနထုိင္လွ်က္ရွိသည္။

သာသနာသကၠရာဇ္ (၂၂၄)တြင္ သီရိဓမၼာေသာက မင္းႀကီး၏ ကုသုိလ္ေတာ္ (၈၄၀၀၀) အေရ အတြက္စီ ရွိေသာ ေစတီ၊   ေရတြင္း၊ ေရကန္ေတာ္ တုိ႔တြင္ ဥရုျမစ္၀ွမ္းေဒသ၌ တည္ေတာ္ မူၾကသည္လည္း ရွိေၾကာင္းသိရွိရ ပါသည္။

တိဏပဗၺ ေစတီေတာ္ကုိ အရွင္ေဇာတိပါလ မေထရ္က ေစာရတုိင္း၊ မုိင္းကုိင္းၿမိဳ႕ တိဏပဗၺတေတာင္ (ယခု သက္ကယ္ေတာင္)အရပ္၌ တည္ေတာ္မူသည္။

တဖန္  ေဂါဏပိ၀ေစတီေတာ္ ကုိ အရွင္အႏုရုဒၶါမေထရ္က ဥရုျမစ္ႏွင့္ (၄) ေဂါသ အကြာ ဇာတႆရအုိင္ႏွင့္ (၁)ေဂါသမွ်ေ၀းေသာ ႏြားသူငယ္ ေရေသာက္ေခ်ာင္း ယခု နမ့္ငုိးေခ်ာင္း (ခေမ့္ငူိ၀္း/ခေမ့္ငူ၀္း) အရပ္တြင္ တည္ခဲ့၏။ ယခု ေနာင္ပုိေအာင္ရြာ ကင္းအရပ္တြင္ ကင္းေစတီေတာ္ကုိ အရွင္ မဟာေသာဘဏမေထရ္ တည္ေတာ္မူခဲ့သည္။

ကင္းေစတီတည္ေနရာသည္ ျပဴကမ္းတုိ႔ လယ္ယာလုပ္စားရာ ေနရာျဖစ္၏။ ေစာ္ဘြားဆမ္လံုးခုိမုန္း (သ၊မ္လူင္းခူိ၀္းမူိင္း) (သ၊မ္လူင္ခူိ၀္းမူိင္း) ေခတ္ကာက အာသံကုိ တုိက္ခုိက္သိမ္းယူရန္ ကင္းရြာ (၁၃)ရြာ သတ္ မွတ္ခ့ဲရာ ယခု သ၀န္ရြာ (မ၊ခေ္;သငြခေ္,)ႏွင့္ ေမာင္းခမ္းရြာ (မ၊ခေ္;မြင္,ႏမ္း)တို႔သည္ အျပင္ကင္းရြာမ်ားျဖစ္၍ ေနာင္ပုိေအာင္ရြာ (မ၊ခေ္;ခေြင္ပူ,ကြင္,)အနီး ကင္းေစတီတည္ရွိရာ ကင္းရြာ (မ၊ခေ္;ဂ၊င္း)သည္ အတြင္းကင္းရြာ တစ္ရြာျဖစ္ခဲ့သည္။ ဤသုိ႔လွ်င္ ဥရုျမစ္၀ွမ္းေဒသ၌ သီရိဓမၼာ ေသာကမင္းႀကီး သာသနာမျပဳမီကာလကပင္ သွ်မ္း တုိ႔ေရာက္ရွိေနထုိင္ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားေလသည္။

နန္ေခ်ာင္ေခတ္၊ ေမာႏုိင္ငံေတာ္ႀကီးမွ ၀င္ေရာက္လာေသာ သွ်မ္းမ်ဳိးႏြယ္စုႀကီး တစ္ခုသည္ မူရင္းေဒသ မွ အလုပ္အကုိင္၊ အေတြ႕အႀကံဳႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈ အတတ္ပညာအလုိက္ အုပ္စု (၈)ခု ကဲြျပာ၍ အေျခခ်ေနထုိင္ခဲ့ ေၾကာင္း ေထာမတုိက္နယ္ ကုိင္းျပင္ရြာမွ သွ်မ္းနီအမ်ဳိးသားႀကီး ဦးဖုိးလႈိင္၏ မွတ္တမ္းတြင္ ေအာက္ပါအတုိင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

(၁) မန္ႏိြဳင္းမ်ဳိး (မ၊ခေ္;ခေြဲ/လြဲ) – ေတာင္ကုန္းေဒသတြင္ ၿမိဳ႕ရြာတည္၍ ေနထုိင္သူ။
(၂) မန္ညဳမ်ဳိး (မ၊ခေ္;ရ၁ူ,/ မ၊ခေ္;ခေိ၀့္) – လက္ပံပင္ေပါက္ရာ ေျမျပန္႔တြင ေနထုိင္သူ။
(၃) နမ္တပ္မ်ဳိး (ခေမ့္တတ့္/ခေမ့္တ၊တ္,) – ေရတံခြန္ရွိရာတြင္ ေနထုိင္သူ။
(၄) နမ့္ေမာ္မ်ဳိး (ခေမ့္ေမဳ,) – ဆား၊ ပယင္း၊ ေက်ာက္စိမ္း သယံဇာတထြက္ရာအရပ္တြင္ ေနထုိင္သူ။
(၅) ဆာခမ္းမ်ဳိး (သဳႏမ္း) – ေရႊက်င္ျခင္းလုပ္ငန္း၌ ကၽြမ္းက်င္သူ။
(၆) ယာယတ္မ်ဳိး (ယဳ,ယတ္/ယဳယတ္း)- ေဆးစုိက္ပ်ဳိး၍ အသက္ေမြးသူ။
(၇) ကာတူမ်ဳိး (ဂြဳ,တူ,) – လုိရာတန္းသုိ႔ ေပါက္ေျမာက္ေအာင္သြားႏုိင္သူ။
(၈) ကာနန္းမ်ဳိး (ဂြဳ,ခေခေ့္ /ဂြဳ,လခေ္;) ခရီးေျဖာင့္လမ္းကုိ ရွာေဖြအသံုးျပဳတတ္သူ။

ယခုအခါ မန္ႏြိဳင္းမ်ဳိး၊ မန္ညဳမ်ဳိး၊ နမ့္တပ္မ်ဳိး၊ နမ့္ေမာ္မ်ဳိးတုိ႔ကုိ ဥရုေဒသတြင္ ေတြ႕ရွိေနရဆဲျဖစ္သည္။
ကေလး ကေဘာ္ခ်ဳိင့္၀ွမ္းႏွင့္ သွ်မ္းမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားသလႅာ၀တီ (ခေမ့္တဳ,လူင္း) အေနာက္ဘက္ ေသာင္သြပ္ေစာ္ဘြားနယ္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္းရွိေသာ ကေလး၊ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္၀ွမ္းတြင္လည္း သွ်မ္းတုိ႔ ေနထုိင္ခ့ဲဖူးသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။

ေမာႏုိင္ငံေတာ္ႀကီးမွ ခ်ီလာေသာ အုပ္စုႀကီး (၈)ခုသည္ ေျမာက္ဘက္ ဟူးေကာင္းမွသည္ ေယာ၊ ဂန္႔ေဂါတုိင္ေအာင္ ပ်ံံ႕ႏွံ႔ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ထုိျပင္ ဒဗလ်ဴေကာ့ကရိိန္း၏ The Shan စာအုပ္၌ “ယခင္က အက်ယ္အ၀န္း စတုရန္း (၅၄၀)မုိင္ ရွိခဲ့ေသာ တမူးၿမိဳ႕သည္ပင္ သွ်မ္းတုိ႔ေနထုိင္ခဲ့သည္ဟု ထင္မွတ္ ႏုိင္ေသာ အရပ္ျဖစ္သည္။

အဘက္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ဤေဒသေန လူမ်ဳိးတို႔သည္ ေရွးျမန္မာ မ်ဳိးႏြယ္တုိ႔၏ ဘာသာစကားျဖစ္ေသာ အင္ဂ်ီ (ကတူး) Ingye or Kadu ဘာသာစကားကုိ မေျပာ ဆုိခဲ့ၾကေခ်။ အမ်ားစုမွာ မိခင္ ဘာသာစကားျဖစ္ေသာ မန္တုိင္းႏြယ္ (မ၊ခေ္;တဲး) သွ်မ္းဘာသာ စကားကုိ ေျပာဆုိခဲ့ၾကသည္”ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ကေလးၿမိဳ႕နယ္၏ ေနာက္ဘက္တြင္ ရာဇၿဂိဳဟ္ဟူ၍ မင္းေနျပည္ေတာ္တစ္ခု ရွိခဲ့ဖူးသည္။ ဗုဒၶေခတ္ ေလာက္ကပင္ မာဂဓဘာသာကုိ သံုးစဲြခဲ့ၾကသည္။

တေကာင္းကုိ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္ခဲ့ေသာ အဘိရာဇာ ေနာက္တြင္ သားေတာ္ႏွစ္ပါး နန္းလု ခဲ့ၾကသည္။ မွဴးမတ္တုိ႔က ညီေနာင္ႏွစ္ဦး၏ အရည္အခ်င္းကုိ နန္းေတာ္တည္ျခင္းျဖင့္ စမ္းသပ္ၿပီး အႏုိင္ရသူကုိ နန္းအပ္ခဲ့သည္။ ထုိအခါ ရံႈးနိမ့္သူ သားေတာ္သည္ ဧရာ၀တီျမစ္ကုိ စုန္ဆင္း၍ သလႅာ၀တီျမစ္ကုိ ဆန္တက္ကာ ျမစ္သာ ျမစ္ေၾကာင္းမွ အေနာက္သုိ႔ နယ္ေျမသစ္ရွာေဖြခဲ့သည္။

ယင္း သည္ ရာဇၿဂိဳဟ္ဟူေသာ မင္းေနျပည္ပင္ ျဖစ္ သည္။ ရာဇၿဂိဳဟ္၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ နယ္ပယ္အတြင္း နယ္ေျမအရပ္ေဒသမ်ားတြင္ သွ်မ္းအမည္နာမမ်ားကုိ ယေန႔ တုိင္ ေတြ႔ျမင္ေနရဆဲျဖစ္သည္။

၁။ မန္လံုအင္းယား (မ၊ခေ္;လူင္းက၊င္းယ၊၀္း) အကြက္က်စြာ တည္ထားေသာ ရြာတန္းရွည္ႀကီး
၂။ ႏြယ္ပတ္ (ခေြဲပတ္/လြဲပတ္း) ပယင္းေတာင္
၃။ ထန္းဘုရား (ထမ္,ဎေ လဳး/ထမ္;ၾဎေဳး) ဘုရားရွိေသာဂူ
၄။ ေနာင္မနား (ခေြင္မ၊ဂ့္ခေဳ,/ ခေြင္မ၊ဂ္,ခေဳ.) ဖန္ခါးပင္ေပါက္ေသာအင္း ဟုအဓိပၸါယ္ရသည္။
ျဖစ္တန္ရာရွိေသာ အေျခအေနမွာ သလႅာႏွင့္ ဥရုတုိ႔မွ ဆင္းသက္ေသာ သွ်မ္းမ်ားႏွင့္ ျဗဟၼပုတၱရျမစ္မွ ဆင္းသက္လာေသာ အာသံ၊ ေ၀သာလီသွ်မ္းတုိ႔ ေပါင္းစည္း ေနထုိင္ခဲ့ၾကရာ ေဒသျဖစ္သည္။

ထုုတ္ႏုုတ္

စုုိင္းထိန္လင္း - ညီလာခံစာတမ္း
စုိင္းေဆးႏြမ္ (ဟုမၼလင္း)ေရး  ဟူးေကာင္း သလႅာ ျမစ္ဧရာ သွ်မ္းမ်ဳိး ႏြယ္စုု

ခ်စ္ေသာ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးအား အစဥ္သျဖင့္ ေလးစားလွ်က္  

"۩"