koko

koko

Monday, March 19, 2018

တရုတ္-ျမန္မာ ေကာင္းတုံစစ္ပြဲေနာက္ကြယ္က ရွမ္းနီမ်ား


ရွမ္းနီအမ်ဳိးသား ဗလမင္းထင္ဦးစီးကြပ္ကဲေသာ ေကာင္းတုံခံတပ္
 
AD- 1380 - 1388  မင္တရုတ္ မင္းဆက္ လက္ထက္တြင္ ယူနန္ ရွမ္းနယ္မ်ားအား မိမိတုိ႔ တရုတ္ နယ္နိမိတ္အျဖစ္ ပိုင္ပိုင္ႏုိင္ႏုိင္ သြမ္းသြင္းႏိုင္ခဲ့ေလသည္။  17 - ရာစုေက်ာ္ မွစ၍ မင္ မင္းဆက္မ်ားသည္ ေျပာင္း လဲလာခဲ့ကာ ျမန္မာျပည္ေျမာက္ပုိင္း မုိးေကာင္း၊ မုိးညွင္း ရွမ္းနီနယ္မ်ား အေပၚ စိတ္၀င္စားမႈ ပုိမုိထက္သန္ လာပါေတာ့သည္။ မင္တရုတ္တုိ႔၏ က်ဴးေက်ာ္စစ္ကုိ ရွမ္းနီအမ်ဳိးသား စစ္သူႀကီး ဗလမင္းထင္ ၏ ကြပ္ကဲမူေအာက္က ရွမ္းနီတုိ႔၏ ေကာင္းတုံခံတပ္ တုိက္ပြဲႀကီးက ျပည္ခ်စ္စိတ္ကုိ ေဖၚျပခဲ့ေလသည္။ ျမန္မာ့ သမုိင္းမ်ားကုိ ေလ့လာေထာက္ရႈျခင္းအားျဖင့္ ရွမ္းနီတုိ႔သည္ ၁၁ ရာစု ပုဂံေခတ္ မြန္ဂုိတာတာမ်ား က်ဴးေက်ာ္စစ္ထဲက ျမန္မာျပည္ႀကီးကုိ ဗမာလူမ်ုိးမ်ားႏွင့္အတူ ယေန႔ခ်ိန္ထိ ျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓါတ္ ခုိင္မာစြာကာကြယ္ခဲ့ေၾကာင္း သမုိင္းသက္ေသ ခုိင္လုံသည္။

ေကာင္းတုံခံတပ္ စစ္ဗုိလ္ခ်ဳပ္ ဗလမင္းထင္သည္ တာေလာႀကီးနယ္သား ရွမ္းနီလူမ်ဳိးတဦးျဖစ္ၿပီး ေလွထုိး ျမင္းစီး ဓါးေရးကၽြမ္းကာ သူရသတၱိနဲ႔ ျပည့္စုံၿပီး လက္ေအာက္ ငယ္သားမ်ားအေပၚ သနား က်င္နာေသာ စီးမံအုပ္ခ်ဳပ္ေကာင္းတဲ့ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္ေၾကာင့္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူ သြားေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ၾသ၀ါဒစရိယ ၀န္သုိဆရာေတာ္ႀကီးမွ မိန္႔ၾကားဖူးသည္။
 
AD- 1447 ခုႏွစ္ ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၈၁၁ ခုႏွစ္တြင္ မင္တရုတ္ ဧကရာဇ္ (Ming Dynasty) မွ ေမာျပည္အပုိင္ (ယခုယူနန္နယ္) ရွမ္းနယ္မ်ားကုိသိမ္းယူၿပီး ျမန္မာျပည္ေျမာက္ပုိင္း ရွမ္းနီနယ္မ်ားျဖစ္ေသာ မုိးေကာင္း၊ မုိးညွင္း တုိ႔ကို သိမ္းပုိက္ရန္ အမိန္႔ထုတ္ကာ စစ္သည္အင္အား တစ္သိန္းသံုးေသာင္း ေက်ာ္ျဖင့္ ယူနန္နယ္မွ တစ္ဆင့္ ခ်ီတက္ လာေလသည္ မုိးေကာင္းၿမိဳ႔ ေတာ္ကို ၀င္ေရာက္တုိက္ခို္က္ရန္ ဧရာ၀တီကို ကူးရမည္ျဖစ္ရာ မင္တရုတ္မ်ား ဧရာ၀တီျမစ္ကို တံတားဖြဲ႔ၿပီး ရွစ္ေန႔တိတိ ကူးရေလသည္။
ထုိသုိ႔ ကူးေနသည္ကို မုိးေကာင္းေစာ္ဘြား၏ ကင္းလွည့္တပ္မ်ား ေတြ႔သျဖင့္ သတင္းေပးပုိ႔ရာ မုိးေကာင္း ေစာ္ဘြားႀကီးမွ မုိးညွင္းေစာ္ဘြားထံသုိ႔လည္း သတင္းေပးၿပီး ေစာ္ဘြားႏွစ္ပါး ပူးေပါင္းတပ္ျဖင့္ တရုတ္တပ္ မ်ားကို ဆီးႀကိဳ တုိက္ခုိက္ေလေတာ့သည္။

မုိးေကာင္း၊ မုိးညွင္း ရွမ္းနီပူးေပါင္းတပ္မ်ားက တရုတ္တပ္မ်ား ဆီးႀကိဳ တုိက္ခုိက္ေလရာ တရုတ္တပ္မ်ား ပ်က္ၿပီး ဆုတ္ရေလသည္။ ထုိသုိ႔ တရုတ္တပ္မ်ား ပ်က္ၿပီး ဆုတ္သြားရ ေၾကာင္း
AD- 1413 – 1468 အင္း၀နရပတိမွ (နရပတိမင္းသည္ မုိးညွင္းမင္းတရားႏွင့္ ရွင္ျမတ္လွတုိ႔၏ သားေတာ္အငယ္ျဖစ္သည္။၊ ငယ္မည္မွာ သီဟသူျဖစ္ၿပီး ျပည္ၿမိဳ႕ကုိစားရသည္။) သတင္းရလွ်င္ မုိးေကာင္းႏွင့္ မုိးညွင္း ေစာ္ဘြားႏွစ္ပါးကို ဂုဏ္ျပဳေသာ အားျဖင့္ ေရႊေငြလက္ေဆာင္ေတာ္မ်ား ပုိ႔ေဆာင္ေလေတာ့သည္။

AD- 1450 ခုႏွစ္ သကၠရာဇ္ ၈၁၂ အေရာက္တြင္ မုိးညွင္းေစာ္ဘြား နတ္ရြာစံၿပီး သားေတာ္ အိမ္ေရွ႔မွ ေစာ္ဘြားအျဖစ္ သုိ႔ ေရာက္ေလသည္။ ေစာ္ဘြားအျဖစ္သုိ႔ ေရာက္ေသာ္ အင္း၀ကုိတုိက္ခုိက္ရန္ နန္းေတာ္တြင္ ေဆြးေႏြးရာ အင္း၀ မွ လႊတ္ထားေသာ သူလွ်ိဴ မွ ၾကားသိသျဖင့္ အင္း၀သုိ႔ သတင္းပုိ႔ ေလသည္။ အင္း၀ နရပတိလည္း စံုစမ္းျခင္း မျပဳေတာ့ဘဲ အိမ္ေရွ႔မင္းသား ျပည့္စုန္သီဟသူကုိ ေျခလ်င္စစ္သည္ ခုႏွစ္ေသာင္း၊ တုိက္ဆင္ ေလးရာ၊ ျမင္း ရွစ္ေထာင္ျဖင့္ မုိးညွင္းကုိ သိမ္းပုိက္ေစေလသည္။

နရပတိမင္း သည္ တခ်ိန္က အင္း၀ကုိ သိမ္းပုိက္စုိးစံခဲ့ေသာ မုိးညွင္းမင္းတရားႀကီး၏ သားေတာ္အငယ္ဆံုး သီဟသူပင္ျဖစ္သည္။ သီဟသူသည္ နရပတိဘဲြ႕ ခံကာ အင္း၀ဘုရင္ျဖစ္ေသာ္ ရမည္းသင္းၿမိဳ ႔ ႏွင့္ ပင္လယ္ၿမိဳ ႔ကို ေျခလ်င္ စစ္သည္ ၈ ေသာင္း၊ ျမင္းတပ္ ေျခာက္ေထာင္၊ ဆင္တပ္ သံုးရာ ျဖင့္တုိက္ခုိက္ေစသည္။ ရမည္းသင္းစားလည္း အင္း၀တပ္မ်ား စစ္မတုိက္ခင္ လက္နက္ခ်ကာ အညံ ခံေလသည္။

ပင္လယ္ၿမိဳ ႔ကုိ ၀ုိင္းရံျပန္ေလသည္။ ပင္လယ္ၿမိဳ ႔သည္ ရွမ္းေစာ္ဘြားမ်ား၏ ပံ့ပုိးမူကို အထူးရရုံသာမက လက္နက္စိန္ေျပာင္းႀကီး မ်ားကလည္း ထူထပ္သျဖင့္ အင္း၀တပ္မ်ား ၿမိဳ ႔အနီး ကပ္လုိ႔ မရဘဲ ၿမိဳ ႔ႏွင့္ မနီးမေ၀း ေနရာတြင္ စခန္းခ်ကာ ၀ုိင္းရံထားေလသည္။ ထုိသုိ႔ ၀ုိင္းရံေနစဥ္ မင္တရုတ္တပ္မ်ား ရွမ္းေစာ္ဘြားမ်ားက (ေမာျပည္) အတြင္းသုိ႔ ၀င္ေရာက္လာေလသည္။ တရုတ္တပ္မ်ား သည္ မုိင္းေမာကုိ သိမ္းကာ အခုိင္ေနၿပီး က်န္ရွိေနေသာ ေစာ္ဘြားပုိင္နယ္မ်ားကို သိမ္းရန္ ျပင္ဆင္ေလသည္။ ရွမ္းေစာ္ဘြားမ်ားလည္း အင္း၀သုိ႔ သံေစလႊတ္ကာ စစ္ကူေတာင္းေလသည္။

ဘုရင္ နရပတိလည္း ရွမ္းနီေစာ္ဘြားမ်ား ေတာင္းေသာ စစ္ကူကို လက္ခံေလသည္။ တရုတ္တုိ႔လည္း အင္း၀ ႏွင့္ ေမာျပည္ ပူေပါင္းသည့္ သတင္းရသည္ ႏွင့္ ဗန္းေမာ္ကုိခ်ီတက္ သိမ္းပုိက္ၿပီး ဧရာ၀တီျမစ္ ျဖတ္ကူးရန္ တံတားေဆာက္ေလသည္။

AD- 1443 ခုႏွစ္ ေရာက္ေသာအခါ အင္း၀တြင္ စစ္ေရးႀကံဳ ေနသည္ကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး ပင္လယ္စား သည္ ရမည္းသင္းၿမိဳ ႔ကို တုိက္ခုိက္သိမ္းပုိက္ေလေတာ့သည္။ အင္း၀ဘုရင္ နရပတိမွာမူ တရုတ္ကို တုိက္ရန္ ျပင္ဆင္မူသာ ျပဳလုပ္ေနေလသည္။

AD- 1444 ခုႏွစ္ တြင္ က်ဴ းေက်ာ္ လာသည့္ မင္တရုတ္တပ္ကို အင္း၀ႏွင့္ မုိးေကာင္း၊ မုိးညွင္း ရွမ္းနီတပ္တုိ႔ ပူးေပါင္းတပ္မ်ား ဆီးႀကိဳ တုိက္ခုိက္ေလသည္။ ပူးေပါင္းအင္းအား မွာ တုိက္ဆင္ ရွစ္ရာ ၊ ျမင္း တစ္ေသာင္းငါးေထာင္၊ ေျခလ်င္စစ္သည္ ႏွစ္သိန္း ငါးေသာင္း၊ ေရတပ္ အင္အား ရွစ္ေသာင္း ျဖင့္ ခုခံေလသည္။
မင္တရုတ္တုိ႔လည္း စစ္ေၾကာင္းေလးေၾကာင္းျဖင့္ ခ်ီတက္လာသည္။ ေကာင္းတံုတြင္ အင္း၀တပ္ႏွင့္ တရုတ္ စစ္သူၾကီး တစ္ဦး ဦးေဆာင္ေသာ စစ္ေၾကာင္းတုိ႔ အျပင္းအထန္ တုိက္ခုိက္ၾကေလသည္။ တရုတ္တပ္မ်ားသည္ ဆင္တပ္ကို မျမင္ဖူးသျဖင့္ ေၾကာက္လန္႔ၾကကုန္ေလေတာ့သည္။
ထုိသုိ႔ တစ္ဘက္နွင့္ တစ္ဘက္ အျပင္းအထန္တုိက္ရင္း တရုတ္စစ္သူႀကီး က်ေလသည္။ တရုတ္စစ္သည္ မ်ားလည္း အစားေသာက္ရိကၡာ မလံုေလက္သျဖင့္ မုိး၀န္း သုိ႔ ဆုတ္ေလ၏။ ရွမ္းေစာ္ဘြားႀကီးမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ မုိးေကာင္းရွမ္းနီေစာ္ဘြား ႏွင့္ မုိးနဲ႔ ရွမ္းႀကီးေစာ္ဘြား တုိ႔သည္ ဗန္းေမာ္တြင္ အခုိင္အမာ တပ္စြဲ၍ ျပန္ေနေလသည္။ တရုတ္တုိ႔လည္း ရိကၡာအင္အားစုၿပီး ထပ္မံတုိက္ရန္ ျပင္ဆင္ေနျပန္သည္။ မင္တရုတ္တုိ႔၏ ရည္ရြက္ခ်က္မွာ အာရွတခြင္ကို သိမ္းပုိက္ရန္ျဖစ္သည္။ ထုိေခတ္တြင္ ကုိးရီးယားသည္ မင္မင္းဆက္၏ ၾသဇာခံ ျဖစ္ေနခဲ့ၿပီး။ မင္မင္းဆက္သည္ ပုိမုိက်ယ္ျပန္႔ေသာ အင္ပါယာကို ထူေထာင္လုိျခင္းပင္ ျဖစ္ေပသည္။

AD- 1557 ခုႏွစ္ ေတာင္ငူေခတ္ ဘုရင့္ေနာင္ မင္းတရားႀကီးသည္ ရွမ္းက်ိဳင္းရုံးႀကီး နယ္ (ယေန႕ေခတ္ ကခ်င္/ရွမ္း/ကယားနယ္) မ်ားအား သိမ္းပိုက္ ေအာင္ႏုိင္ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ျငားလည္း ေဒသခံေစာ္ဘြား မ်ားသည္ နယ္ခ်င္းထိစပ္ေနေသာ တရုတ္ယူနန္ ဘုရင္ခံႏွင့္ ျမန္မာေနျပည္ေတာ္ ထံသို႕ ႏွစ္ဘက္ စလံုးအား အခြန္အတုပ္ မ်ားေပးေဆာင္ကာ ၄င္းတို႔၏ ပေဒသရာဇ္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ အားဆက္လက္ တည္တံ့ ေအာင္ႀကီဳးစားခဲ့ၾကရသည္။

ဆင္ျဖဴရွင္လက္ထက္ တရုတ္ ဧကရာဇ္မင္း ခ်င္းလံု၏ က်ဴးေက်ာ္စစ္

ဆင္ျဖဴရွင္မင္း AD – 1736 – 1776 ျမန္မာႏုိင္ငံ ကုန္းေဘာင္းမင္းဆက္တြင္ တတိယေျမာက္မင္းျဖစ္၍ အေလာင္းမင္းတရား ဦးေအာင္ေဇယ်၏ ဒုတိယသားေတာ္ျဖစ္သည္။ သကၠရာဇ ၁၀၉၈ ခုႏွစ္ ၀ါေခါင္ လဆန္း ၁၃ ရက္ တနဂၤေႏြေန႔တြင္ ဖြားျမင္ၿပီး ငယ္မည္မွာ ေမာင္ရြသည္ ေျမဒူးမင္းဟုလည္းေခၚသည္။ မေကြးၿမိဳ႕မွ ဆင္ျဖဴေတာ္ရရွိသျဖင့္ ဆင္ျဖဴရွင္ဘြဲ႔ကုိခံယူသည္။ 

ပထမ က်ဴးေက်ာ္စစ္ AD - 1765 – 1766 
1765 - ခုႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ ယိုးဒယားသု႔ိ ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္ရန္ အတြက္ ေကာင္းတံုတပ္မႈး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနမ်ိဳး သီဟပိုက္၏ တပ္၂၀၀၀၀ သည္ ၿမိဳ႕အားေခတၱ စြန္႔ခြာခဲ့သည္။ ထို အခ်ိန္ကို အခြင့္ ေကာင္းယူကာ ယူနန္ ဘုရင္ခံ လ်ဴ သည္ နယ္စပ္တြင္ ကုန္သည္ျဖစ္ေသာ ေလာလီ၏ က ခုိက္ရန္ျဖစ္ၾကမွ တရုတ္ဘက္မွ ေသသည္ကုိ အသက္ဖုိးေလ်ာ္ရရုံမွ်ႏွင့္ မေက်နပ္ လူစားရလုိျခင္းတုိ႔ အေၾကာင္းခံ၍ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ စစ္ပြဲျဖစ္သည္။
တရုတ္စစ္သူႀကီး ရည္တာေလာရဲသည္ ျမင္းတစ္ေသာင္း စစ္သည္ငါးေသာင္းျဖင့့္ က်ဳိးင္းတုံၿမိဳ႕ကုိ ၀န္းရံ ထားသည္။ ေကာင္းတံု ၿမိဳ႕အားလည္း လြယ္လင့္တကူ သိမ္းပိုက္ႏုိင္ခဲ့ေသာ္လည္း တလ အၾကာ တြင္ ေနျပည္ေတာ္မွ တပ္မ်ား ဆင္ႏွစ္ရာ၊ ျမင္းႏွစ္ေထာင္၊ စစ္သည္ ႏွစ္ေသာင္းပါေသာ တပ္(၁၁) တပ္ျဖင့္ ဥဒိန္ပုညာႏွင့္ စံလွႀကီးတုိ႔က စစ္ကဲ၊ လက္၀ဲမွဴး ေနမ်ဳိးစည္သူက ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍  ၂၇.၁၂. ၁၉၆၅ တြင္ခ်ီတက္ တုိက္ခုိက္ရာ တရုတ္တုိ႔သည္ မခံႏုိင္ေတာ့ပဲ ဆုတ္ခြာခဲ့ရာ ေနမ်ိဳးစည္သူသည္ ယူနန္နယ္ ပ်ဴ အာလြင္ျပင္ အထိ တရုတ္တို႔အား လိုက္လံတိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ ထုိစစ္ပဲြတြင္ တရုတ္စစ္ သည္ ၃၀၀၀၀ ခန္႕ ျမန္မာတို႔၏ လက္ခ်က္ အစာေရစာျပတ္လပ္မႈႏွင့္ေရာဂါ ဘယ တို႕ေၾကာင့္က် ဆံုးခဲ့ရသည္။ ယူနန္ ဘုရင္ခံ လ်ဴ  သည္ စစ္ပဲြ၏ ရႈံးနိမ့္မႈေၾကာင့္ မိမိကိုယ္ မိမိ လည္ေခ်ာင္း ကိုျဖတ္ကာ အဆံုးစီရင္ခဲ့ရာ  ပထမက်ဴးေက်ာ္စစ္ ၿပီးဆုံး ခဲ့သည္။

အဆိုပါ ရႈံးနိမ္႔ မႈေၾကာင့္ ကြင္ မင္းႀကီးသည္ အျပင္းအထန္ေဒါသပုန္ ထခဲ့ဲၿပီး ဇီက်န္းႏွွင့္ ဂြမ္ဇိုး နယ္မ်ား၏ အားေအာင္ႏုိင္ခဲ့ေသာ နာမည္ေက်ာ္ စစ္သူႀကီး ရန္ရင္ဂ်ဴးအား ျပည္သိမ္း တပ္ဖဲြ႔၏ စစ္ေသနာပတိ အျဖစ္ ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။

ဒုတိယ က်ဴးေက်ာ္စစ္ AD- 1766- 1767

1766-ခုႏွစ္ ေႏြဦးတြင္ ျပည္သိမ္းတပ္ဖဲြ႔အား စစ္သူႀကီးရန္က စတင္ကြပ္ကဲမႈ ယူခဲ့သည္။ ရန္သည္ ေကာင္းတံု အားေက်ာ္လႊားကာ အထက္ဗမာျပည္အား တိုက္ရုိက္ ထိုးစစ္ဆင္ရန္ အစီအစဥ္ ေရးဆဲြခဲ့သည္။ အဆံုး စြန္ေသာ ရည္မွန္းခ်က္ မွာျမန္မာျပည္ တျပည္လံုးအား ကြင္ႏုိင္ငံေတာ္ အတြင္းသို႔ သြတ္သြင္းေရး ပင္ျဖစ္သည္။ 
1767 ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလတြင္ တရုတ္တုိ႔က ျမင္းႏွစ္ေသာင္း ငါးေထာင္၊ စစ္သည္ႏွစ္သိန္းငါးေသာင္း ကုိ ရင္စုတာရည္ႏွင့္ ဆင္တာေလာရဲ တုိ႔ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍ ဗန္းေမာ္သုိ႔ စႏၵားေၾကာင္းမွခ်ီလာရာမွ စစ္ပြဲစတင္ ျဖစ္ပြားသည္။ ရန္သူတရုတ္တုိ႔က  ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕ကို တိုက္ခိုက္ေျခကုတ္ ယူၿပီး အင္း၀ကို တိုက္ရုိက္ ခ်ီတက္ ရန္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာတို႔သည္ တရုတ္တို႔၏ စီမံခ်က္ကို ႀကိဳတင္ ရိပ္စားမိခဲ့ၿပီး ဧရာ၀တီျမစ္ေၾကာင္း တေလ်ာက္ ခံစစ္အစီအစဥ္ မ်ားေကာင္းစြာျပင္ ဆင္ထားခဲ့သည္။
စစ္သူႀကီး မဟာသီဟ သူရ သည္ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕အား လက္လႊတ္ရန္ အမိန္႔ေပး ခဲ့ၿပီး ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕ ေတာင္ဘက္ မိုင္အနည္းငယ္ သာေ၀းေသာ ေကာင္းတံုၿမိဳ႕တြင္ စစ္သည္ အင္အား ၂၅၀၀၀ ႏွင့္ ျပင္သစ္လူမ်ိဳး အေျမာက္တပ္ဖဲြ႔မ်ားျဖင့္ ခံစစ္ကို ခိုင္မာ ေအာင္ျပင္ဆင္ ထားခဲ့သည္။ ထို႔အတူ ယူနန္နယ္ျခား ကန္ေဟာင္းၿမိဳ႕မွ မဟာသီဟသူရ အားလည္းေကာင္း ေတာင္ဘက္ျခမ္းမွ ပတ္ကာ ဗန္းေမာ္ သို႕ခ်ီတက္ေစသည္။
ဤစစ္တြင္ ျမန္မာတုိ႔ဘက္က ဆင္ႏွစ္ရာ ျမင္းႏွစ္ေထာင္ စစ္သည္ႏွစ္ေသာင္းပါ တပ္(၂၁) တပ္ကုိ ေျမစြန္း၀န္ႏွင့္ ပင္းယၿမိဳ႕စားတုိ႔က စစ္ကဲ ၀န္ႀကီးမဟာစည္သူက ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍ မုိးေကာင္း၊ မုိးညွင္းေၾကာင္း ခ်ီရသည္။ အေျမာက္တင္ေလွသုံးရာ စစ္သည္ တစ္ေသာင္းငါးေထာင္ပါတပ္ (၁၁)တပ္ကုိ လက္၀ဲ၀င္းမွဴး ေနမ်ဳိးစည္သူက ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍ ေရးေၾကာင္းမွ ဗန္ေမာ္သုိ႔ခ်ီရသည္။

ဗန္းေမာ္-ေကာင္းတံုေထာင္ေခ်ာက္
ရင္စုတာရည္သည္ ဗန္းေမာ္ေရာက္လွ်င္ ဗန္းေမာင္ေစ်းတပ္၌ လူသုံးေသာင္း ျမင္းသုံးေထာင္ထားခဲ့ၿပီး က်န္လူခုႏွစ္ေသာင္း ျမင္းခုႏွစ္ေထာင္ႏွင့္ ေကာင္းတုံကုိ ၀န္းရံလုပ္ႀကံသည္။ ထုိအခါ ၿမိဳ႕၀န္ဗလမင္းထင္ အစီအရင္ေကာင္းသျဖင့္ တရုတ္တုိ႔ၿမိဳ႕တြင္းသုိ႔ မေဖါက္ႏုိင္ျဖစ္၍ ေကာင္းတုံတပ္ႏွင့္ တာႏွစ္ဆယ္ အကြာတြင္ တပ္တည္၀န္းရံေနရသည္။ လက္၀ဲမွဴးေနမ်ဳိးစည္သူ တပ္မ်ားတုိက္၍ တရုတ္တုိ႔၏ ဗန္းေမာ္ေစ်း တပ္ပ်က္သြားသည္။
တရုတ္တုိ႔ဘက္မွ ဆင္တာေလာရဲသည္ ျမင္းတစ္ေသာင္း၊ စစ္သည္တစ္သိန္းကုိ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍ မုိးေကာင္းသုိ႔ ခ်ီလာသည္။ သဥၹာႏြယ္လိမ္ေတာင္၌ ျမင္းငါးေထာင္၊ စစ္သည္ငါးေသာင္း တပ္စြဲေစခဲ့ၿပီး ျမင္းတစ္ေသာင္း စစ္သည္ တစ္သိန္းကုိ ရင္စုတာရည္က ဗုိလ္ခ်ဳပ္ျပဳ၍ ဗန္းေမာင္သုိ႔ခ်ဳီလာသည္။

ခ်င္ စစ္သည္တို႔သည္ ၁၇၆၆ ဒီဇင္ဘာတြင္ ဗန္းေမာ္အား အခုအခံမရွိ သိမ္းပို္က္ခဲ့ၿပီး ေထာက္ပံ့ေရး စခန္း အျဖစ္အေျခခ်ခဲ့သည္။ ေကာင္းတံုအား ဆက္လက္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ေသာ္လည္း ဗလမင္းထင္၏ ခုခံ မႈေၾကာင့္ တရုတ္တို႕ အက်အဆံုးမ်ားခဲ့သည္။  ဒီဇင္ဘာ လကုန္တြင္ မဟာသီဟသူရ၏ တပ္မ်ားေတာင္ဘက္ ရွမ္းေတာင္တန္းမ်ား ဆီမွ ဆင္းသက္လာသျဖင့္ တရုတ္ ၄၅၀၀၀ ခန္႔မွာ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕အတြင္း ပိတ္မိေတာ့ သည္။ တရုတ္တို႔ အင္အား စိတ္ဓာတ္ပိုင္း က်ဆင္းလာခ်ိန္တြင္ ျမန္မာတို႔သည္ ထိုးစစ္ႀကီး ဆင္ႏဲြေလ ေတာ့သည္။

စစ္မ်က္ႏွာႏွစ္ဖက္ ရင္ဆိုင္ရေသာ တရုတ္တို႔သည္ မခံႏုိင္ေတာ့ပဲ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္ ယူနန္နယ္ အတြင္း သို႕ ဧရာ၀တီျမစ္ရုိးအတိုင္း ဆုတ္ခြာရာ ျမစ္၏အေရွ႕မွ ဗလမင္းထင္၏ တပ္ဖဲြ႕မ်ား အေနာက္ဘက္မွ မဟာသီဟ သူရ၏ တပ္ဖဲြ႔မ်ားမွ ထက္ၾကပ္လိုက္လံ စစ္ဆင္ေခ်မႈန္းခဲ့ရာ
လက္၀ဲမွဴး (၁၁) တပ္ႏွင့္ ေကာင္းတုံ တပ္သုိ႔ တရုတ္တုိ႔၏ ရံတပ္ကုိ ညပ္တုိက္ရာ ရင္စုတာရည္တပ္မ်ား မုိင္း၀န္းသုိ႔တုိင္ ေျပးရသည္။ ယူနန္နယ္ အတြင္းရွိ တရုတ္ပိုင္ၿမိဳ႕ (၇) ၿမိဳ႕အား ဆက္လက္သိမ္းပိုက္ ရရွိခဲ့သည္။

ေအာင္ႏုိင္သူျမန္မာ တပ္မ်ားသည္ အေျမာက္လက္နက္ေရႊေငြ မ်ားအား တရုတ္ၿမိဳ႕မ်ားမွ သိမ္းယူကာ ေမလ တြင္ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္သို႕ျပန္လည္ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ တရုတ္ ဧကရာဇ္ ခ်င္းလံု သည္ စစ္သူႀကီး “ရန္” အား မိမိကိုယ္ မိမိ အဆံုးစီရင္ရန္ အမိန္႔ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

- တတိယ က်ဴးေက်ာ္စစ္ AD 1767 – 1768 
 
တရုတ္တုိ႔ စစ္ပဲြ ၂ ႀကိမ္ ရႈံးနိမ့္ၿပီးေနာက္ တရုတ္ ဧကရာဇ္သည္ ျမန္မာတို႔အား ႏုိင္ငံငယ္ဟူၿပီး အထင္မေသး ၀ံ့ ေတာ့ေခ်။
AD 1767  ခုႏွစ္တြင္ မန္ခ်ဴး နာမည္ေက်ာ္ စစ္သူႀကီး မင္းေယြ႕ အား စစ္ေသနာပတိ ခန္႔ အပ္ခဲ့သည္။ မင္းေယြ႕သည္ ဧကရာဇ္၏ သမက္ေတာ္ လည္းျဖစ္သည္။

မင္းေယြ႕ သည္ မိုးကုန္ပိုင္းတြင္ စစ္ေၾကာင္း ၂ေၾကာင္း ခဲြကာ ထိုးစစ္ဆင္ရန္ စီစဥ္ခဲ့သည္။ ပင္မ စစ္ေၾကာင္းကို ၄င္းကိုယ္တိုင္ ဦးစီးကာ နမၼတူေခ်ာင္း အတိုင္းလာရႈိး ကို သိမ္းပိုက္ရန္ႏွင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ အီတန္ဂီ ဦးစီးသည္႔ ဒုတိယစစ္ေၾကာင္းသည္ ဗန္းေမာ္လမ္းေၾကာင္း အတိုင္းခ်ီတက္ ရန္ျဖစ္သည္။

စစ္ဆင္ေရးရည္မွန္းခ်က္မွာ အင္း၀ၿမိဳ႕ေတာ္အား အေရွ႕အေနာက္ႏွစ္ဖက္ ညွပ္ရန္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ တို႔သည္ အီတန္ဂီ၏ ဒုတိယစစ္ေၾကာင္းအားေကာင္းတံု မွ ေနမ်ိဳးစည္သူ ဦးစီးထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး ဗလမင္းထင္ႏွင့္ မဟာသီဟသူရ တို႔၏ တပ္မ်ားက အေရွ႕ေျမာက္ဘက္တြင္ ပင္မ စစ္ေၾကာင္းအား ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ျဖစ္သည္။

- တရုတ္ျမန္မာ စစ္ပြဲကာလ ပုဆုိးခါးေတာင္းက်ဳိက္ ထုိးကြင္းမင္ေၾကာင္ႏွင့္ တရုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ ဗန္ေမာ္ ေကာင္းတုံနယ္ရွိ ရွမ္းနီလင္မယား..

၁၇၆၇ နုိ၀င္ဘာ တြင္ မင္းေယြ႔၏ တပ္မ််ားသည္ ဗန္းေမာ္ကို သိမ္းပိုက္ၿပီး ေကာင္းတံုေတာင္ဘက္ ဟန္စင္ အား ရိကၡာေထာက္ စခန္းအျဖစ္ စစ္သည္ ၅၀၀၀ ႏွင့္ အေစာင့္ ခ်ထားခဲ့သည္။ စစ္သည္ ၁၅၀၀၀၀ ျဖင့္ အင္း၀သို႕ဆက္လက္ ခ်ီတက္ခဲ့သည္။

ဒီဇင္ဘာေႏွာင္းပိုင္းတြင္  ဂုတ္ထိပ္တြင္ ေနမ်ိဳးစည္သူ တပ္မ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ ခဲ့ရာ သီဟစည္သူ တပ္မ်ား ဆုတ္ ခြာေပးခဲ့ ရသည္။ ထိုအခ်ိန္ တြင္ မဟာ သီဟသူရ ၏ တပ္မ်ားသည္ ဟတ္စင္ အားေနာက္ပိုင္းမွ ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ၿပီးရန္သူ႕ ရိကၡာေထာက္လမ္း အားျဖတ္ေတာက္ ခဲ့သည္။

မင္းေယြ႕ တပ္မ်ား သည္ ဆုတ္ခြာသြားေသာေနမ်ိဳးစစ္သူ ၏ တပ္မ်ားေနာက္သို႕ေတာက္ေလ်ာက္ လိုက္ခဲ့ရာ ၁၇၆၈ ႏွစ္ဦးတြင္ အင္း၀ၿမိဳ႕ ေျမာက္ဘက္ မိုင္ ၃၀ အကြာ စဥ္႔ကူးၿမိဳ႕သို႔ ေရာက္ရွိ လာခဲ့သည္။ သိုု႔ေသာ္ လည္း ေတာင္ဘက္မွ အီတန္ဂီ၏ တပ္မ်ားက္ို မဟာသီဟသူရ မွ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ခဲ့ သျဖင့္ တပ္မႏွစ္ဖက္ မွာ ဟန္ခ်က္ပ်က္သြားခဲ့သည္။

အငါး၀ ခံစစ္တြင္ ဆင္ျဖဴရွင္မင္း ကိုယ္တိုင္ ဦးစီးၿပီး စဥ္႔ကူရွိ တရုတ္တို႔ကို တန္ျပန္ ထိုးစစ္ဆင္ႏဲြရန္ ညီေတာ္မင္းသားမ်ားႏွင့္ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့သည္။

တရုတ္တို႔၏ ရွည္လ်ားလွေသာ ေထာက္ပံ့ေရး လမ္းေၾကာင္းအား ဗိုလ္မွဴး တိမ္ၾကားမင္းေခါင္၏ ေျပာက္ က်ား တပ္ဖဲြ႕ မ်ား က အဆက္မျပတ္ျဖတ္ေတာက္ တိုက္ခိုက္ၾက သျဖင့္ တရုတ္တို႔မွာ ရိကၡာ ခဲယမ္း မ်ားစြာ အခက္ အခဲေတြ႕လာခဲ့သည္။

မင္းေယြ႔၏ အေျခအေနသည္ ခံစစ္သို႔ ကူးေျပာင္းလာခဲ့သည္ ေတာင္ဘက္မွ အီတန္ဂီ၏ ဒုတိယ စစ္ေၾကာင္း သည္လည္း ေကာင္းတံုမွ အက်အဆံုးမ်ား စြာျဖင့္ ဆုတ္ခြာ ခဲ့ရသျဖင့္ မင္ေယြ႔သည္ ဆုတ္ ခြာ ရန္ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီး ၁၇၆၈ ႏွစ္ဦးတြင္ ဆုတ္ခြာခဲ့ၿပီး မင္ေယြ႔သည္ ဟန္ဆင္ ေရာက္သည္တြင္ အဆံုးစီရင္ ခဲ့သည္။ ေထာင္ပါင္း မ်ားစြာေသာ တရုတ္ ဧကရာဇ္၏ နာမည္ေက်ာ္ အလံကိုင္ တပ္ဖဲြ႕ (Bannerman) ၀င္ မ်ားသည္ ရွမ္းေတာင္တန္း တေၾကာတြင္ ျမန္မာတို႔၏ တိုက္ခိုက္မႈ ေရာဂါဘယ တို႕ေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရသည္။
တ႐ုတ္ ဧကရာဇ္ ခ်င္းလုံသည္
တ႐ုတ္ ဧကရာဇ္ ခ်င္းလုံသည္ တ႐ုတ္တုိ႔ အေရးနိမ့္ရသည့္ အျဖစ္ကုိ လြန္စြာ မ်က္မာန္ ရွေတာ္မူသည္။ ေျမာက္ေၾကာင္းခ်ီ စစ္မွဴး၏ လစ္ဟင္း မႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု အျပစ္ပုံခ် ေလေတာ့သည္။ ေကာင္းတုံကုိ သိမ္းပုိက္ျခင္း မျပဳႏုိင္သည့္ အေၾကာင္းရင္းႏွင့္ ေတာင္ေၾကာင္းခ်ီ စစ္တပ္ႀကီးကုိ မကူ မေထာက္ႏုိင္သည့္ အေၾကာင္းရင္းတုိ႔ကုိ ရွင္းလင္း ေလွ်ာက္တင္ ၾကေသာ္လည္း ယုတၲိ မတန္ဟု ယူဆ၍ တ႐ုတ္ စစ္မွဴးကုိ သံႀကိဳးျဖင့္ တဲကာ ပီးကင္းသုိ႔ ေခၚေဆာင္လာေစသည္။ ပီကင္းတြင္ တ႐ုတ္ စစ္မွဴးႏွင့္တကြ ၎၏ မိသားစုကုိ ျပစ္ဒဏ္ ႀကီးစြာ ခတ္ေလသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ဝင္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ရာတြင္ ထုိးစစ္ျဖစ္သျဖင့္ ျမန္မာႏွင့္ တ႐ုတ္ အင္အားကုိ အေျခအေန တမ်ဳိး ေျပာင္းလဲေစသည္ဟူေသာ ယူဆခ်က္ကုိ ခ်င္းလုံမင္းသည္ လက္မခံဘဲ၊ ေနာက္တႀကိမ္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ဝင္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ရန္ ႀကိဳးစားျပန္သည္။ 

စတုထၱ က်ဴးေက်ာ္စစ္ AD- 1769
AD- 1769 ခုႏွစ္ ကြင္ေလာင္ ဧကရာဇ္ သည္၄င္း၏ ၀ါရင့္ စစ္သူႀကီး ဖူေဟာင္းအား အလံကိုင္ တပ္ဖဲြ႔၀င္ ၆၀၀၀၀ အား ကြပ္ကဲရန္ တာ၀န္ေပးအပ္ ခဲ့သည္။ ဖူေဟာင္းသည္ တပ္ေတာ္ ၃-ခု ျဖင့္ စစ္မ်က္ႏွာ ၃-ခု မွ တိုက္ခိုက္ရန္ စီမံခဲ့သည္။ 
တရုတ္ျမန္မာ စတုတၱစစ္ပြဲ အေျချပ ေျမပုံ

စစ္ေၾကာင္း ၁-ခု သည္ ဗန္းေမာ္ႏွင့္ေကာင္းတံုအား တိုက္ခိုက္ရန္။ အျခား တပ္ေတာ္ ၂-ခု သည္ ဗန္းေမာ္ႏွင့္ ေကာင္း တံု အားေရွာင္ကြင္း ကာ ဧရာ၀တီ ျမစ္ကမ္း တစ္ဖက္ တစ္ခ်က္ မွ ျမစ္ရုိး အတိုင္း အင္း၀ သို႕စုန္ဆင္း တိုက္ခိုက္ရန္။ ျမစ္္ အတြင္းမွ တပ္ေတာ္အား အေထာက္ အကူျပဳရန္ ဖူဂ်ီရန္ေရတပ္ဖဲြ႔မွ စစ္ေလွ ရာေပါင္းမ်ားစြာ ပါ၀င္ပါသည္။

 ျမန္မာတို႔သည္ မဟာသီဟသူရ အား စစ္ေသနာပတိ အျဖစ္ခန္႔အပ္ကာ ဗလမင္းထင္ အားေကာင္းတံု တပ္မွဴး အျဖစ္ တာ၀န္ေပးအပ္ ခဲ့သည္။ တာေလာႀကီးနယ္သား ရွမ္းနီမ်ဳိးသား ဗလမင္းႏွင့္အတူ ဧရာ၀တီျမစ္ရုိး မုိးေကာင္း၊ မုိးည်င္း ရွမ္းနီလူမ်ဳိးမ်ား ေသာင္းတပ္ အျဖစ္ပါ၀င္ခဲ့ၾကသည္။  ျမန္မာတပ္ဖဲြ႔တြင္ ျပင္သစ္ စစ္ဗိုလ္ ပီရီးဒီမီလာ့ ၏ နာမည္ေက်ာ္ မာစကပ္တီးယားစစ္သည္ မ်ား သည္ ဗလမင္းထင္ ၏ လက္ေအာက္တြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

မဟာသီဟသူရ သည္ ဘုရင့္ ေရတပ္ႏွင့္ အတူ ေအာက္တိုဘာ လဆန္း တြင္ ဗန္းေမာ္ သို႕ခ်ီတက္ ခဲ့သည္။ ဖူေဟာင္း သည္ မိုးမကုန္မီ ပင္ အေလာင္းအစား ဆန္စြာျဖင့္ ထိုးစစ္ကို စတင္ခဲ့ၿပီး အစီအစဥ္ အတိုင္း ဗန္းေမာ္ ေကာင္းတံုၿမိဳ႕ မ်ားအား သိမ္းပိုက္ရန္ခ်ီတက္ ခဲ့သည္။

သို႕ေသာ္လည္း တရုတ္တပ္မ်ား အား ဗလမင္းထင္မွ ေကာင္းတံုတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ခဲ့ ယံုမွ် မက ျမစ္ေၾကာင္း အတိုင္း ခ်ီတက္ လာေသာ တရုတ္ စစ္ေၾကာင္းမ်ား သည္ ျမန္မာေရတပ္ ၾကည္းတပ္ တို႔၏ ႏွစ္ဖက္ညွပ္ ထိုး စစ္မ်ားေၾကာင့္ အက် အဆံုး အလြန္တရာ မ်ားျပားခဲ့ပါ သည္။

 ေရႊေညာင္ပင္ ခံတပ္အား သိမ္းပိုက္ႏုိင္ခဲ့ေသာ္လည္း ေကာင္းတံု ႏွင့္ ဗန္းေမာ္ မဟာသီရသူရ တပ္မ်ားက တရုတ္တို႔အား လံုး၀နီးပါး ၀ိုင္းပတ္ ပိတ္ဆို႕ခဲ့ၿပီး ႏို၀င္ဘာလ အတြင္းတြင္ ေရႊေညာင္ပင္ အားျပန္လည္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ တရုတ္တပ္မ်ားသည္ ဗန္းေမာ္ ေကာင္းတံု ေရႊေညာင္ပင္ စက္၀ိုင္းအတြင္းလံုး၀ ပိတ္ဆို႔ ခံလိုက္ရေတာ့သည္။

တရုတ္ စစ္သည္ ၂၀၀၀၀ ေက်ာ္ က်ဆံုးခဲ့ၿပီး ပိတ္ဆို႔ခံရေသာ အခ်ိန္တြင္ မဟာသီဟသူရ သည္ ဖူေဟာင္း ထံေအာက္ပါ အတိုင္း သ၀ဏ္လႊာ ပို႕လုိက္သည္......

" အေဆြေတာ္ စစ္သူႀကီး ယခု ငါ သင္တို႕ကို ၀ိုင္းထားသည္ ယခု အေျခအေန မွာ ငါတို႔ႏုိင္သည္ သို႔ေသာ္ ယခု သင္၏ တပ္ရႈံးရင္ ေနာက္တတပ္ သင္တို႔ထပ္လာမည္ ေနာက္ တတပ္ ၿပီးေနာက္ တတပ္ ထပ္လာမည္သို႔ျဖစ္ကား ျပည္သူတို႔ကား နားေနရမည္ မဟုတ္ ငါတို႕ႏွစ္ဖက္ျပည္သူ အက်ိဳးရည္ကာ စစ္ေျပၿငိမ္း ရေအာင္" ဟု ဆိုေလသည္။

AD- 1769 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၃- ရက္ ေန႔တြင္ ေကာင္းတံုတြင္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ား ပါ၀င္ေသာ စစ္ေျပၿငိမ္းေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။

(၁) တရုတ္ျပည္ အတြင္း ခိုလံႈေနေသာျမန္မာ မင္းအား ပုန္စားသူေစာ္ဘြားမ်ား သူပုန္မ်ား အားလံုး လက္နက္စြန္႔ရမည္။

(၂) တရုတ္တို႕အေနျဖင့္ ျမန္မာပိုင္ ရွမ္းေဒသအား ထိပါးျခင္းမရွိေစရ ျမန္မာတို႔၏ အခ်ဳပ္အျခာ ပိုင္နက္ ကိုေလးစား ရမည္။

(၃) ႏွစ္ဘက္ စစ္သံု႔ပန္း မ်ားျပန္လႊတ္ရမည္။

(၄) ႏွစ္ ဖက္ မင္းမ်ား မဟာမိတ္ အျဖစ္ ခ်စ္ၾကည္စြာ ဆက္ဆံကာ အျပန္အလွန္ သံတဲ မ်ား ထားရွိရမည္။

ထိုသိုႏွစ္ႏုိင္ငံ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိျခင္းျဖင့္ တရုတ္ျမန္မာ စစ္ပဲြႀကီး အဆုံးသတ္ ၿပီးဆံုး ခဲ့ပါေတာ့သည္။


က်ားေပါက္ စုစည္းတင္ျပသည္။



ခ်စ္ေသာ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးအား အစဥ္သျဖင့္ ေလးစားလွ်က္